หลังจากผ่านกระบวนการจัดฟัน ไม่ว่าจะเป็นการใส่เครื่องมือ ปรับลวด หรืออดทนกับความไม่คุ้นชินในช่องปากเป็นเวลาหลายปี จนได้รอยยิ้มที่สวยงามตามที่ตั้งใจไว้ ขั้นตอนสุดท้ายที่สำคัญไม่แพ้ขั้นตอนอื่น ๆ ก็คือ การรักษาผลลัพธ์ให้คงอยู่ถาวร เนื่องจากฟันมีแนวโน้มที่จะเคลื่อนกลับไปยังตำแหน่งเดิมได้เสมอ หากไม่มีอุปกรณ์ช่วยคงสภาพฟัน ซึ่งหนึ่งในอุปกรณ์สำคัญที่ทำหน้าที่นี้ก็คือ รีเทนเนอร์ (Retainer)
อย่างไรก็ตาม สำหรับผู้ที่กำลังจัดฟันใกล้เสร็จแล้ว อาจสงสัยว่ารีเทนเนอร์มีกี่แบบ และแต่ละแบบมีข้อดีข้อเสียแตกต่างกันอย่างไร ? การทำความเข้าใจประเภทของรีเทนเนอร์จะช่วยให้คุณสามารถเลือกและใช้งานได้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพสูงสุด
ทำไมต้องใส่รีเทนเนอร์หลังจัดฟัน ?
คุณอาจสงสัยว่า หลังจากจัดฟันเสร็จทำไมยังจะต้องใส่รีเทนเนอร์อีก ในเมื่อฟันดูเหมือนเข้าที่แล้ว คำตอบคือ ฟันมีแนวโน้มเคลื่อนกลับไปตำแหน่งเดิม หากไม่มีอุปกรณ์ช่วยคงสภาพฟันเอาไว้
กระบวนการจัดฟันเป็นการใช้แรงต่อเนื่องเพื่อค่อย ๆ ขยับฟันให้เคลื่อนมาอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม ซึ่งหลังจากถอดเครื่องมือจัดฟันออกแล้ว ฟันยังไม่ได้ “ล็อกตัว” ให้อยู่กับที่ในทันที แต่จะมีช่วงระยะเวลาที่เนื้อเยื่อและกระดูกรอบ ๆ รากฟันต้องใช้เวลาในการปรับตัวให้เข้ากับตำแหน่งใหม่ของฟัน
การใส่รีเทนเนอร์จึงเปรียบเสมือนการ “คงสภาพ” ฟันให้อยู่ในตำแหน่งที่จัดไว้ จนกว่ากระดูกและเนื้อเยื่อรอบ ๆ จะแข็งแรงและปรับตัวได้สมบูรณ์ หากละเลยขั้นตอนนี้ ฟันอาจจะค่อย ๆ เคลื่อนตัวกลับไปในตำแหน่งเดิม ทำให้การจัดฟันที่ลงทุนลงแรงไปสูญเปล่าได้
รีเทนเนอร์มีกี่แบบ ?
โดยทั่วไป รีเทนเนอร์สามารถแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก ได้แก่
1. รีเทนเนอร์แบบถอดได้ (Removable Retainer)
รีเทนเนอร์ประเภทนี้ได้รับความนิยมมากที่สุด เพราะสามารถถอดเข้าออกได้เองตามต้องการ แบ่งออกเป็น 2 ชนิดหลัก ๆ ได้แก่
- รีเทนเนอร์แบบใส (Clear Retainer) ผลิตจากพลาสติกใสบางครอบฟันไว้ทั้งหมด ได้รับความนิยมสูงเนื่องจากแทบจะมองไม่เห็นเมื่อสวมใส่ ทำให้ไม่รบกวนความสวยงามของรอยยิ้ม แต่ก็มีข้อจำกัดเรื่องความทนทานน้อย และหากเกิดความเสียหาย เช่น แตกหัก จะไม่สามารถซ่อมแซมได้ ต้องทำใหม่เพียงอย่างเดียว
- รีเทนเนอร์แบบลวด (Hawley Retainer) เป็นรีเทนเนอร์ที่หลายคนคุ้นเคยกันดี มีลักษณะเป็นแผ่นอะคริลิกแนบกับเพดานปาก มีลวดโลหะพาดผ่านด้านหน้าของฟัน มีความทนทานสูงและสามารถปรับความกระชับได้บ้าง หากฟันเริ่มมีการขยับเล็กน้อย
ส่วนข้อสงสัยทีว่า รีเทนเนอร์ใสกับลวด แบบไหนดีกว่ากัน ? คำตอบจะขึ้นอยู่กับความต้องการและไลฟ์สไตล์ของคุณ หากให้ความสำคัญกับความสวยงามและความสะดวกสบาย รีเทนเนอร์แบบใสอาจเป็นตัวเลือกที่ดีกว่า แต่หากต้องการความทนทานและสามารถปรับความกระชับได้ในระดับหนึ่ง รีเทนเนอร์แบบลวดอาจจะตอบโจทย์มากกว่า
2. รีเทนเนอร์แบบติดแน่น (Fixed Retainer)
รีเทนเนอร์แบบติดแน่นมีลักษณะเป็นลวดบาง ๆ ติดด้านหลังฟัน เพื่อช่วยคงตำแหน่งฟันอย่างต่อเนื่อง เหมาะสำหรับฟันหน้าที่มีแนวโน้มเคลื่อนตัวง่าย เช่น ฟันบนหรือฟันล่างด้านหน้า
ข้อดีของรีเทนเนอร์แบบติดแน่นคือไม่ต้องถอดออก ทำให้การคงตำแหน่งฟันมีประสิทธิภาพสูง และไม่ต้องกังวลว่าจะลืมใส่ แต่ข้อเสียคือทำความสะอาดยากกว่าแบบถอดได้ ต้องระมัดระวังเรื่องคราบอาหารและหินปูน
ควรเลือกรีเทนเนอร์แบบไหนดี ?
การเลือกรีเทนเนอร์แบบไหนดีนั้น จะขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย แต่โดยทั่วไปทันตแพทย์จะพิจารณาจากสิ่งเหล่านี้ร่วมกัน ได้แก่
- ลักษณะโครงสร้างฟันเดิม : หากฟันมีแนวโน้มที่จะเคลื่อนกลับได้ง่าย หรือเคยมีปัญหาฟันห่างมาก่อน ทันตแพทย์อาจแนะนำให้ใช้รีเทนเนอร์แบบติดแน่นเพื่อคงสภาพฟันไว้ตลอดเวลา
- พฤติกรรมการใช้งาน : หากเป็นคนขี้ลืม หรือมีไลฟ์สไตล์ที่อาจจะทำให้การใส่รีเทนเนอร์แบบถอดได้ไม่สม่ำเสมอ การเลือกรีเทนเนอร์แบบติดแน่นอาจเป็นทางเลือกที่ดีกว่าเพื่อป้องกันฟันเคลื่อนตัว
- ความต้องการด้านความสวยงาม : หากให้ความสำคัญกับความสวยงามและไม่ต้องการให้รีเทนเนอร์เป็นที่สังเกตเห็นได้ง่าย รีเทนเนอร์แบบใสคือตัวเลือกที่ตอบโจทย์ที่สุด
- งบประมาณ : ราคาของรีเทนเนอร์แต่ละแบบอาจแตกต่างกันไป โดยสามารถปรึกษาทันตแพทย์ถึงค่าใช้จ่ายและพิจารณาตามงบประมาณที่คุณตั้งไว้
วิธีดูแลรีเทนเนอร์ให้อยู่กับเราได้นาน
ไม่ว่าคุณจะเลือกรีเทนเนอร์แบบไหน การดูแลรักษาอย่างถูกวิธีคือสิ่งสำคัญที่จะช่วยยืดอายุการใช้งานและป้องกันปัญหาช่องปากต่าง ๆ ที่อาจตามมาได้ โดยมีคำแนะนำดังนี้
- ทำความสะอาดทุกวัน : สำหรับรีเทนเนอร์แบบถอดได้ ควรทำความสะอาดด้วยแปรงสีฟันขนนุ่มและน้ำเปล่าทุกครั้งหลังใช้งาน หรือใช้เม็ดฟู่ทำความสะอาดรีเทนเนอร์เป็นครั้งคราว เพื่อกำจัดคราบแบคทีเรียและสิ่งสกปรกสะสม
- จัดเก็บในกล่องทุกครั้งหลังถอด : เมื่อถอดรีเทนเนอร์ออก ไม่ควรวางทิ้งไว้ในที่โล่ง เพราะอาจทำให้รีเทนเนอร์แตกหักหรือสกปรกได้ง่าย ควรจัดเก็บในกล่องเฉพาะที่ทันตแพทย์ให้มา
- หลีกเลี่ยงการใส่ตอนรับประทานอาหาร : ควรเลี่ยงการใส่รีเทนเนอร์แบบถอดได้ในขณะรับประทานอาหาร เพราะเศษอาหารอาจเข้าไปติดทำให้เกิดคราบและกลิ่นไม่พึงประสงค์ได้
- เข้าพบทันตแพทย์ตามนัด : ควรไปพบทันตแพทย์ตามนัดหมาย เพื่อให้ทันตแพทย์ตรวจสอบสภาพฟันและรีเทนเนอร์อย่างสม่ำเสมอ
ฟันเรียงตัวสวยและยิ้มได้อย่างมั่นใจ ปรึกษาจัดฟันกับ Smile Focus
การใส่รีเทนเนอร์อย่างถูกต้องช่วยรักษาผลลัพธ์หลังจัดฟันให้คงทน แต่การวางแผนจัดฟันตั้งแต่เริ่มต้น คือหัวใจของรอยยิ้มสวยและความมั่นใจในระยะยาว
หากคุณกำลังมองหาคลินิกที่ให้บริการจัดฟันด้วยมาตรฐานสูง ทีมทันตแพทย์ของ คลินิกทันตกรรม Smile Focus พร้อมให้คำปรึกษาจัดฟันอย่างละเอียด วิเคราะห์แนวฟัน โครงสร้างใบหน้า และวางแผนการรักษาที่ปลอดภัย เหมาะสมกับคุณที่สุด เพื่อให้คุณยิ้มได้อย่างมั่นใจในทุกช่วงวัย
สนใจสามารถสอบถามได้ที่ เบอร์โทรศัพท์ 093-949-9269 LINE : @Smile Focus หรือจะมาที่คลินิกจัดฟัน Smile Focus ทั้ง 3 สาขา ทั้งที่ถนนจันทน์ บางบอน และพระราม 2
แหล่งอ้างอิงWhat to Know Before You Get a Retainer. สืบค้นเมื่อวันที่ 15 สิงหาคม 2568 จาก https://www.healthline.com/health/retainer-types
